Aandacht voor ondervoeding kwetsbare ouderen

Aandacht voor ondervoeding kwetsbare ouderen

3 december 2019
Ouderenzorg, ROS-netwerk

Ondervoeding bij ouderen komt vrij vaak voor, maar wordt niet of onvoldoende gesignaleerd. Vijftien tot dertig procent van de thuiswonende ouderen is ondervoed. En nu mensen langer thuis wonen, is de verwachting dat het aantal mensen met ondervoeding toeneemt. 
Het is een sluimerend probleem en een belangrijke factor voor toename van kwetsbaarheid. Zelfs als er zorg is, wordt ondervoeding vaak niet herkend.

Het verminderen van ondervoeding bij kwetsbare ouderen vraagt om goede afstemming en samenwerking tussen de verschillende professionals, ouderen en mantelzorgers.


Ondervoeding is een acute of chronische toestand waarbij een tekort of disbalans van energie, eiwit en andere voedingsstoffen leidt tot meetbare, nadelige effecten op lichaamssamenstelling, functioneren en klinische resultaten.
Bron: Stuurgroep Ondervoeding.


Op verschillende plekken in Nederland werken professionals vanuit verschillende invalshoeken aan bewustwording en betere onderlinge afstemming. We geven drie mooie voorbeelden:

Apeldoorn: Samenwerking sociaal en medisch domein
Sinds 2017 wordt in Apeldoorn ondervoeding bij kwetsbare ouderen onder de aandacht gebracht van zorg- en hulpverleners. Beide domeinen (sociaal en medisch) werken samen rondom kwetsbare ouderen die ondervoed zijn of dreigen te worden. Zo zijn er duidelijke afspraken over signalering, opvolging, verwijzing en behandeling. Met als doel de prevalentie van ondervoeding bij ouderen in Apeldoorn te verlagen met drie tot vijf procent in de komende vijf jaar. Daarmee conformeren alle partners in de samenwerking zich aan de doelstelling van de landelijke stuurgroep ondervoeding (www.stuurgroepondervoeding.nl).
De samenwerking in Apeldoorn is bijzonder te noemen door de brede samenstelling qua betrokken professionals en de aandacht voor beweging bij ondervoeding.

In de regiegroep vinden gemeente, ouderenadviseur, GGD, ziekenhuis, huisarts, diëtist, wijkverpleegkundige, fysiotherapeut en ergotherapeut elkaar. Deze groep heeft het zorgpad met de samenwerkingsafspraken ontwikkeld. Zo is een breed draagvlak ontstaan, waarmee de kans op signalering van ondervoeding is vergroot.  

Door te werken aan meer spiermassa en spierkracht wordt de conditie beter. Daarom is er naast voeding ook aandacht voor beweging. In het zorgpad, maar ook in de scholing voor huisartsen heeft beweging specifiek voor ouderen een plek. Een fysiotherapeut en een diëtist verzorgen samen deze scholing.

Het zorgpad wordt sinds november 2019 in Apeldoorn gebruikt.

Zwolle: Onderzoek betere signalering
In Zwolle is een projectgroep gestart om preventief ondervoeding te signaleren en tegen te gaan. Dit project is geïnitieerd door het Isala Ziekenhuis. De projectgroep bestaat uit een vertegenwoordiging van wijkverpleegkundigen, huisartsen en eerste en tweedelijns diëtiek. Daarnaast wordt een klankbordgroep samengesteld, waarin o.a. de paramedische disciplines vertegenwoordigd zijn.
De projectgroep maakt dankbaar gebruik van het Zorgpad en de Signaleringskaart uit Apeldoorn.

De projectgroep werkt samen met het lectoraat De Gezonde Stad van Hogeschool Windesheim. Studenten die de minor ‘De Gezonde Stad’ volgen, doen onderzoek naar de vraag hoe sociaal domein, vrijwilligers en mantelzorgers een bijdrage kunnen leveren aan signalering en voorkomen van ondervoeding bij kwetsbare 70-plussers in Zwolle. Eerste resultaten worden in 2020 verwacht.

Rotterdam: Verkenning wijkaanpak in Ommoord
Na een bijeenkomst over ondervoeding eind 2018 startte een projectgroep in de wijk Ommoord in Rotterdam in het voorjaar van 2019 de verkenning naar een duurzame verbeteraanpak. De projectgroep is breed samengesteld met vertegenwoordigers uit het medisch en sociaal domein: huisarts, praktijkverpleegkundige huisartsenteam, diëtist, ouderenconsulent welzijn en wijkverpleegkundigen van de drie grootste thuiszorgorganisaties. Daarnaast zijn initiatiefnemer gemeente Rotterdam, Hogeschool Rotterdam en ZorgImpuls (ROS) nauw betrokken.

Om het onderwerp ondervoeding bij de kop te pakken, is binnen het project allereerst een patiëntreis (waardestroomanalyse) opgetekend. Dit gebeurde aan de hand van een persona van een ‘honkvaste zelfstandige oudere’. Hiermee kwam goed in beeld dat ouderen met ondervoeding vaak onder de radar van professionals blijven. Het gedeelde gevoel van urgentie nam hierdoor toe. Verder is in kaart gebracht wat ieders rol en informatiebehoefte is, welke wijknetwerken er zijn en wat verbeterpunten en kansen qua samenwerking zijn. Dit vanuit het vertrekpunt geen nieuw wijknetwerk te ontwikkelen, maar juist beter gebruik te maken van bestaande structuren.
Uit de inventarisatie volgde een aantal gezamenlijke actielijnen. De projectgroep heeft zich gecommitteerd aan het vervolg, waarbij men zich allereerst richt op betere signalering van ondervoeding. De projectgroep kiest voor een pragmatische aanpak, waarbij slim geleerd wordt van ervaringen en instrumenten elders, waaronder Apeldoorn. In het voorjaar van 2020 wil de projectgroep opnieuw een bijeenkomst organiseren, waarbij met collega’s, ouderen en andere belanghebbenden in Ommoord wordt terug- en vooruitgeblikt.

Meer weten? Neem gerust contact met ons op.

Anita Lahuis, adviseur Proscoop
Anne-Fleur Klandermans en Rinske Thöene, adviseurs ZorgImpuls

Terug

ROS in uw regio

Wilt u meer weten over de ROS in uw regio? Het overzicht van alle contactgegevens vindt u op de interactieve kaart:

Elaa

Hoogte Kadijk 143C
1018BH Amsterdam
088 – 34 33 000
info@elaa.nl
www.elaa.nl

Proscoop

Lage Bergweg 10
7361 GT Beekbergen
055 – 505 8610
info@proscoop.nl
www.proscoop.nl

 

Zorgadvies Groningen

Paterswoldseweg 806
9728 BM Groningen
050 – 211 5620
info@zorgadviesgroningen.nl 
www.zorgadviesgroningen.nl

Lijn 1 Haaglanden

Uhlenbeckstraat 1
2273 CE Voorburg
070 - 300 8777
info@lijn1haaglanden.nl
www.lijn1haaglanden.nl

 

Mura Zorgadvies 

Edisonring 15
6669 NA Dodewaard
0488 – 41 7400
Info@mura.nl
www.mura.nl

Proscoop

Dokter Klinkertweg 16
8025 BS Zwolle
038 – 455 7080
info@proscoop.nl
www.proscoop.nl

ROS Friesland

Gezondheidsboulevard
Dalhuysenstraat 35
8448 EW Heerenveen
0513 – 62 6805
info@rosfriesland.nl
www.rosfriesland.nl

 

Elaa

Wisselweg 33
1314 CB Almere
088 – 34 33 000
info@elaa.nl
www.elaa.nl

Roset

Deldenerstraat 61
7551 AC Hengelo
074 – 249 8585
info@roset-twente.nl
www.roset-twente.nl

Raedelijn

Herculeslaan 10
3584 AB Utrecht
030 – 264 4546
info@raedelijn.nl
www.raedelijn.nl

Reos

Legewerfsteeg 10
2312 GW Leiden
071 – 566 1818
info@reos.nl
www.reos.nl

Robuust

Lichttoren 32 (Igluu)
5611 BJ Eindhoven
085 - 401 81 85
info@rosrobuust.nl
www.rosrobuust.nl

 

 

SGZ

Croesinckplein 24-26
2722 EA Zoetermeer
079 - 320 8686
ros@sgzoetermeer.nl
www.sgzros.nl

Steunpunt Koel

IJsselmeer 34
3332 EX Zwijndrecht
078 – 619 3068
info@steunpuntkoel.nl
www.steunpuntkoel.nl

ZONH

Drechterwaard 100 - 104
1824 DX Alkmaar
072 54 14 600
info@zonh.nl
www.zonh.nl

ZorgImpuls

Schiedamsedijk 41a
3011 ED Rotterdam
010 – 241 0222
info@zorgimpuls.nl
www.zorgimpuls.nl

ZEL

Stokdijkkade 21a
2671 GX Naaldwijk
0174 – 21 0440
secretariaat@zel.nl
www.zel.nl