Welzijn op Recept kennen we als een bewezen interventie: een huisarts verwijst een patiënt naar een welzijnscoach, die samen kijkt naar wat passende ondersteuning is. Sociaal verwijzen gaat een stap verder. Het is geen losse interventie, maar een bredere aanpak en samenwerkingsstructuur om eerstelijnszorg en sociaal domein op een laagdrempelige manier met elkaar te verbinden, zodat mensen met psychosociale problemen op de juiste plek terechtkomen en de inzet van zorg afneemt. Wat betekent dat voor jou als zorgverlener of professional in het sociaal domein?

In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is sociaal verwijzen benoemd als basisfunctionaliteit; een minimale, landelijk afgesproken manier van samenwerken op het snijvlak van zorg en sociaal domein. Recent verschenen de eerste handreikingen voor deze basisfunctionaliteiten. Zo ook voor Sociaal Verwijzen. De handreiking helpt je om de basisfunctionaliteiten in de eigen regio en gemeente verder vorm te geven 

Wat verandert er voor de praktijk?

De grootste verandering zit niet in wat we doen, maar in hoe we het organiseren. Sociaal verwijzen wordt onderdeel van de basis van samenwerken tussen zorg en sociaal domein en daarmee ook van dagelijkse praktijk. De aanpak volgt een duidelijke keten van signaleren in de eerste lijn, via een warme overdracht naar de brugfunctionaris die de inwoner ondersteunt met gesprekken vanuit een brede blik, vraagverheldering en waar nodig toeleiding richting passend aanbod in het sociaal domein/de sociale basis. Het verschil? Dit proces wordt vastgelegd en herhaalbaar gemaakt in de regio.

De kern:

• Niet alleen de huisarts verwijst, maar meerdere eerstelijnszorgverleners (zoals POH, wijkverpleegkundige, fysiotherapeut)
• Er komt een professional met een bredere brugfunctie binnen het sociaal domein
• Het draait om structurele samenwerking en afspraken in de regio

Voorbeeld ROS Robuust: Het Welzijn-op-Recept Kompas en doelgroepenkaart

Robuust laat zien hoe sociaal verwijzen regionaal kan worden aangejaagd én verbonden. Het Welzijn-op-Recept-kompas van Robuust bundelt praktijkervaringen uit Zuid-Nederland in zes sleutelmomenten die helpen om sociaal verwijzen succesvol vorm te geven. De aanpak laat zien dat goede samenwerking tussen huisartsen, gemeenten, welzijnsorganisaties en zorgverzekeraars cruciaal is, net als elkaar beter leren kennen, het verbreden van doelgroepen, en het inzetten van een kartrekker die het proces gaande houdt. Ook spelen inzicht en monitoring een belangrijke rol om samen te leren en verbeteren. Het kompas zelf biedt geen vast stappenplan, maar een flexibel denkraam dat professionals ondersteunt bij elke fase van implementatie, met aandacht voor rollen, vaardigheden en randvoorwaarden.

Van losse contacten naar vaste afspraken

ROS’en hebben al veel ervaring met de inrichting van welzijn op recept en sociaal verwijzen. Wij weten: sociaal verwijzen werkt pas echt als je het goed organiseert en borgt. Sociaal verwijzen is geen losse interventie, maar een vaste werkwijze die vraagt om een stevige basis én duidelijke samenwerking in de praktijk: het werkt pas echt als professionals elkaar kennen en makkelijk weten te vinden, en er een heldere verwijsroute is met duidelijke afspraken over wie wat doet en hoe wordt teruggekoppeld. Een actieve kartrekker en een brede blik op de doelgroep maken het verschil: hoe zichtbaarder, eenvoudiger en relevanter de aanpak in de praktijk is, hoe vaker professionals hem benutten en hoe groter de impact voor inwoners.

De rol van de ROS

De beweging naar sociaal verwijzen vraagt om regie en verbinding. Precies daar ligt de rol van de ROS. In de praktijk zien we dat Mura en andere ROS’en:

• partijen bij elkaar brengen (zorg, gemeenten, welzijn, GGD, verzekeraar)
• helpen bij het maken van regionale afspraken en werkagenda’s
• de vertaalslag makent van beleid naar uitvoering
• ondersteunen bij leren, verbeteren en opschalen

Voorbeeld: Zorgorganisatie Eerste Lijn (ZEL) werkt samen met de GGD aan sociaal verwijzen
In de regio van ZEL zie je hoe sociaal verwijzen concreet wordt geborgd in de praktijk door nauwe samenwerking tussen ZEL en GGD. De ZEL-adviseur richt zich op de verbinding met de huisartsen en het werkbaar maken van de verwijsroute, terwijl de GGD vooral de schakel is richting gemeenten en het sociaal domein. Samen zorgen zij ervoor dat er heldere afspraken komen over verwijzen, terugkoppeling en monitoring. Door te werken met vaste contactpersonen, duidelijke werkafspraken en structurele evaluatie ontstaat een herhaalbare werkwijze die in de praktijk echt werkt: professionals hoeven minder te zoeken, verwijzen vaker en krijgen beter zicht op wat er gebeurt met de inwoner.

Tot slot: wat vraagt dit van jou?

Sociaal verwijzen is geen compleet nieuw concept. Het vraagt vooral om:

• het gesprek blijven voeren over meer dan medische klachten
• weten wanneer en naar wie je verwijst
• samenwerken met partners in je netwerk

En misschien wel het belangrijkste: blijven kijken naar wat iemand écht nodig heeft om verder te komen.

Het ROS-Netwerk: Samenwerken in de Wijk

Binnen de coalitie Samenwerken in de Wijk van het ROS-netwerk is sociaal verwijzen een logisch en belangrijk thema. Deze coalitie richt zich op het ontwikkelen, inrichten en duurzaam bestendigen van wijkgerichte, domeinoverstijgende samenwerking aan gezondheid en sociaal welbevinden. Precies daar raakt sociaal verwijzen aan: het helpt professionals om breder te kijken dan de medische vraag, de verbinding te maken met welzijn en sociale basis, en samen met partners in de wijk te organiseren dat inwoners sneller passende ondersteuning vinden. Daarmee is sociaal verwijzen niet alleen een basisfunctionaliteit, maar ook een concrete manier om de beweging naar hechte wijkverbanden en sterkere samenwerking tussen zorg en sociaal domein zichtbaar te maken in de praktijk.

Meer weten of aan de slag? Neem contact op met de ROS in jouw regio.