ROS coalitie Samenwerken in de wijk ziet in het initiatief groepsconsulten een inspirerend voorbeeld van hoe samenwerking tussen medisch en sociaal domein in de wijk concreet en duurzaam vorm kan krijgen. Het initiatief groepsconsulten is in de regio Haaglanden opgezet door Loïse Jacz-Kruithof, huisarts, populatiegericht huisartsgeneeskundige, docent aan het LUMC en medisch adviseur bij huisartsenorganisatie Hadoks. Vanuit haar overtuiging dat leefstijl en gezondheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, startte zij met groepsconsulten in de wijk. De verdere ontwikkeling, evaluatie en opschaling van deze aanpak werd door diverse regionale partners begeleid. Eén van deze partners is Reos met als betrokken adviseurs Kim Herders, en haar collega-adviseurs Rianne Kleijn en Maud Verhoeven.

Gezondheid ontstaat in de leefwereld van mensen
Volgens Kim vertrekt het groepsconsult bewust vanuit de leefwereld van mensen. In 90 minuten durende bijeenkomsten komen 10 tot 15 wijkbewoners samen om te praten over gezondheid, leefstijl en de impact van sociale omstandigheden. Lichaamsmetingen en bloedwaardes geven inzicht, maar zijn niet leidend. Minstens zo belangrijk is het gesprek over wat voor mensen haalbaar is in hun dagelijkse leven. Die combinatie bepaalt de richting.

Op basis van wat tijdens het groepsconsult naar voren komt, worden deelnemers toegeleid naar passend aanbod in de wijk. Dat kan variëren van beweegactiviteiten en leefstijlprogramma’s tot maatschappelijke of mentale ondersteuning. De groepsconsulten richten zich met name op kwetsbare wijken en met een lagere sociaaleconomische positie. Door gezondheidsrisico’s vroegtijdig te signaleren en mensen actief te verbinden aan ondersteuning in hun eigen omgeving, dragen groepsconsulten bij aan het voorkomen van chronische ziekten en het versterken van de gezondheid van de wijkpopulatie.

Manier waarop de samenwerking vorm krijgt
Wat de groepsconsulten volgens Kim echt bijzonder maakt, is de manier waarop samenwerking vorm krijgt. Niet alleen bewoners komen samen; ook professionals uit verschillende domeinen werken gelijktijdig samen. Huisartsen, apothekers, buurtsportcoaches, diëtisten, fysiotherapeuten, leefstijlcoaches, maatschappelijk werkers en ervaringsdeskundigen, de zogenoemde Health Champions, werken gelijkwaardig met elkaar. Er is geen hiërarchie en geen sprake van losse interventies. Juist door deze integrale aanpak ontstaat een stevige basis voor duurzame, wijkgerichte zorg.

Vorm aangescherpt en handboek ontwikkeld
De aanpak is de afgelopen jaren zorgvuldig geëvalueerd onder begeleiding van de LUMC Health Campus Den Haag. Via interviews met deelnemers, professionals, betrokken organisaties en betalende partijen, aangevuld met een groepsdiscussie, is wetenschappelijk onderzocht wat goed werkt en wat beter kan. Een belangrijke bevorderende factor bleek het brede enthousiasme onder professionals, gecombineerd met een gedeelde urgentie om het anders te organiseren. Ook de mogelijkheid om het groepsconsult aan te passen aan de lokale context, bijvoorbeeld door deelnemers uit te nodigen rond een specifiek thema zoals slaapproblemen, bleek essentieel. Op basis van deze inzichten is de vorm van het groepsconsult verder aangescherpt en is een handboek ontwikkeld voor regionale en landelijke opschaling. Dit alles gebeurt in co-creatie tussen verschillende regionale partners.

Wat andere ROS’en hieruit kunnen halen
Kim Herders: “We hopen dat andere ROS’en de handleiding vooral zien als een praktische leidraad om laagdrempelig te starten met groepsconsulten. De aanpak raakt aan veel actuele thema’s waar ROS’en dagelijks aan werken, zoals leefstijl en preventie, positieve gezondheid, interprofessioneel samenwerken en ecosysteemgericht werken. Tegelijkertijd vormen groepsconsulten een krachtig vliegwiel om hechte wijkverbanden te versterken of opnieuw vorm te geven.”

Voor ROS-adviseurs die met deze aanpak aan de slag willen, benadrukt Kim het belang van een goed startpunt: “Begin bij een professional die gelooft dat gezondheid hand in hand gaat met leefstijl, die out of the box durft te denken, wil experimenteren en anderen kan enthousiasmeren. Dat is vaak een huisarts, maar kan net zo goed een praktijkondersteuner, apotheker of diëtist zijn.” Klein beginnen en samen leren is volgens haar belangrijker dan alles vooraf dichttimmeren.

Praktische handleiding voor opschaling
De handleiding laat volgens Kim vooral zien dat samenwerking in de wijk pas echt werkt wanneer formele en informele netwerken met elkaar worden verbonden en wanneer de systeemwereld aansluit op de leefwereld van inwoners. Het document is het resultaat van meerdere jaren pionieren met regionale en wijkpartners en maakt het groepsconsult nu overdraagbaar naar andere wijken en regio’s.

Met de praktische handleiding is het groepsconsult klaar voor opschaling. De aanpak draagt bij aan de Visie Eerstelijnszorg 2030, versterkt hechte wijkverbanden en maakt gezondheid tastbaar voor mensen die anders buiten beeld blijven. Daarmee laten groepsconsulten zien hoe samenwerking over domeinen heen kan leiden tot echte impact op populatieniveau: proactief, duurzaam en persoonsgericht.

Meer weten?
Wilt u meer weten over groepsconsulten in de wijk voor uw buurt of gemeente? Neem contact op met de ROS in uw werkgebied.